03 Kasım 2008 Pazartesi

Zaman Paradoksu

Zaman Paradoksu
Tarih içinde zamanımızın paradoksunu şöyle sıralayabiliriz:

  • Daha yüksek binalarımız, ama daha kısa sabrımız var; daha geniş oto yollarımız, ama daha dar bakış açılarımız var.
  • Daha çok harcıyoruz, ama daha az şeye sahibiz; daha fazla satın alıyoruz, ama daha az hoşnut kalıyoruz.
  • Daha büyük evlerimiz, ama daha küçük ailelerimiz; daha çok ev gereçleri, ama daha az zamanımız var.
  • Daha çok eğitimimiz, ama daha az sağduyumuz; daha fazla bilgimiz, ama daha az bilgeliğimiz var.
  • Daha çok uzmanımız, ama yine de daha çok sorunumuz; daha çok ilacımız, ama daha az sağlığımız var.
  • Çok fazla alkol ve sigara tüketiyoruz, çok savurganca para harcıyoruz, çok az gülüyoruz, çok hızlı araba kullanıyor, çok çabuk kızıyoruz, çok geç saatlere kadar oturuyor, çok yorgun kalkıyoruz, çok az okuyor çok fazla TV izliyoruz ve çok ender şükrediyoruz.
  • Mal varlıklarımızı çoğalttık, ama değerlerimizi azalttık. Çok konuşuyoruz, çok az seviyoruz ve çok sık nefret ediyoruz.
  • Geçimimizi sağlamayı öğrendik, ama yaşam kurmayı öğrenemedik.
  • Yaşamımıza yıllar kattık, ama yıllara yaşam katamadık.
  • Aya gidip gelmeyi öğrendik, ama yeni komşumuzla karşılaşmak için caddenin karşısına geçmekte sorunumuz var. Dış Uzayı fethettik, ama iç dünyamızı edemedik. Daha büyük işler yaptık, ama daha iyi işler yapamadık.
  • Havayı temizledik, ama ruhumuzu kirlettik. Atoma hükmettik, ama önyargılarımıza edemedik.
  • Daha çok yazıyoruz, ama daha az öğreniyoruz.
  • Daha çok plan yapıyoruz, daha az sonuca varıyoruz. Koşuşmayı öğrendik, ama beklemeyi öğrenemedik.
  • Daha fazla bilgiyi depolamak, her zamankinden daha çok kopya çıkarmak için daha çok bilgisayarlar yapıyoruz, ama git gide daha az iletişim kuruyoruz.
  • Zaman artık, hızlı hazırlanan ve yavaş sindirilen yiyeceklerin; büyük adamlar ve küçük karakterlerin; yüksek kârlar ve sığ ilişkilerin zamanıdır. Günümüz artık, iki maaşın girdiği ama boşanmaların daha çok olduğu, daha süslü evler, ama dağılmış yuvaların olduğu günlerdir. Bu günler, hızlı seyahatler, kullanılıp atılan çocuk bezleri, yok edilen ahlakî değerler, bir gecelik ilişkiler, obez bedenler ve neşelendirmekten sakinleştirmeye hatta öldürmeye kadar her şeyi yapabilen hapların olduğu günlerdir. Vitrinlerde her şeyin sergilendiği, ama depolarda hiçbir şeyin olmadığı bir zamandayız. Öyle bir zaman ki teknoloji bu mektubu size getirebilir, siz bu içselliği ya paylaşmayı, ya da sil tuşuna basmayı seçebilirsiniz.
  • Yaşam, aldığımız nefes sayısıyla değil, nefesimizi kesen anların sayısıyla ölçülür.Paylaşmak özel ve güzeldir, yaşamı paylaşmak,özel gün ve anları paylaşmak değer verip değerinizi bilen birileri olduğunu bilmek onunla paylaşmak ne kadar lüks artık onu bulmak ve kaybetmemek, dostluğu, sevgiyi, hüznü paylaşmak ne güzeldir tüm bunların tarihe karıştığı bir dönemde elde etmek ve yaşamak..

Yazar: George Carlin Amerika'da 70 ve 80 li yılların bir komedyeni idi. Ağzı bozuk bir komedyen olarak bilinirdi. Yukarıdaki zaman paradoksunun 11 Eylül den ve karısının ölümünden sonra yazıldığı söylenmektedir. Komedyen 2008 yılında ölmüştür.

16 Ocak 2008 Çarşamba

Miletus (Milet)

MİLETUS

Miletus (Milet): Milet, Aydın ili, Söke ilçesi sınırları içerisinde Söke’ye 30 km. uzaklıkta ve Akköy yakınlarındadır.

Milet’te ilk kazılar 1899’da Th. Wiegand tarafından başlatılmış ve 1938’e kadar devam etmiştir. İkinci Dünya Savaşından sonra tekrar başlatılan çalışmalar hâlen kazı ve onarımlarlarla Alman uzmanlar tarafından sürdürülmektedir.

M.Ö. 38’de şehir, Roma imparatorlarının özel ilgisiyle özerkliğini elde etti. Böylece Milet İyon şehirleri arasında metropol düzeyine ulaştı. M.S. 3. yüzyıldan başlayarak, bu parlak dönem yavaş yavaş kötüye gitmeye başladı. Şehir, limanlar alüvyonla doldukça, etrafı bataklığa döndükçe ve sıtma tehlikeli boyutlara ulaştıkça terk edilmeye başlandı. Bizans döneminde, şehrin sınırları oldukça daralmıştı ve binalar tiyatronun çevresinde toplanmıştı. Duvarlar yeniden inşa edildi ve bazı binalar restore edildi. M.S. 6. yüzyılda ilerlemek için yapılan çabalar ise uzun sürmedi.

Milet kuruluşunda bir liman kenti olmakla beraber, Büyük Menderes nehrinin getirdiği alüvyonlarla liman doldurulduğu için bugün denizden içeride bulunmaktadır. Kentte ızgara plân uygulanmış ve yapılar bu plânın öngördüğü biçimde konumlanmışlardır. Kentte bulunan yapılar arasında 15.000 kişilik kapasitesi olan ve son yıllarda onarılmaya başlanan Roma çağı yapısı Tiyatro, M.S. 1. yüzyılda inşa edilmiş Roma Hamamları, ana dini merkez olan Delphinion, Kuzey Agora, M.S. 1. yüzyıla ait Ionik Stoa, Capito hamamları, Gymnasium, 2. yüzyılda inşa edilen Bouleterion, 164x196 m. boyutlarındaki Güney Agora, M.S. 2. yüzyılda yapılan Faustina Hamamı önem kazanır.

Not:

  1. Giritli Paradoksu'nun ya da Epimenides Paradoksunun mucidi ünlü Yunanlı Epimenides'in Miletli olduğunda dair kayıtlar mevcuttur.
  2. Miletus'a giderseniz akşam vaktine harabelerde kalmayın birden sivrisinek istilasına uğrayabilirsniz.

Epimenides paradoksu

Epimenides paradoksu mantıktaki bir sorundur. Epimenides paradoksu, Giritli Paradoksu ya da Yalancı paradoksu olarak ta bilinmektedir.

Bu sorun Giritli filozof Knossoslu Epimenides'in ardından adlandırılmıştır. Filozof şöyle demiştir: Κρῆτες ἀεί ψεύσται, "Giritliler, her zaman yalancıdır". Problemin bir başka sürümü de Douglas R. Hofstadter'in Gödel, Escher, Bach isimli eserinde bulunur:

Epimenides ölümsüz bir ifadede bulunmuş, bir Giritli idi; "Tüm Giritliler yalancıdır."

Epimenides'in bu ifadesi Epimenides paradoksu olarak adlandırılır. Zaman zaman Yalancı paradoksu veya Giritli paradoksu olarak da anılmıştır.

Paradoks şuradan kaynaklanmaktadır:

  1. Eğer "tüm Giritliler yalancıdır" önermesini doğru kabul edersek, kendisi de Giritli olan Epimenides'in yalancı olması gerekir. Eğer Epimenides yalancıysa, tüm söyledikleri gibi, "tüm Giritliler yalancıdır" önermesinin de yanlış olması gerekir. Önermenin hem doğru hem yanlış olduğu sonucu çıkar.
  2. Eğer "tüm Giritliler yalancıdır" önermesi yanlış kabul edersek, kendisi de Giritli olan Epimenides'in doğru söylüyor olması gerekir. Şu halde, "tüm Giritliler yalancıdır" önermesi doğru olmalıdır. Yine çelişkili bir sonuç çıkar.
  3. Bir önerme hem doğru hem yanlış olamaz.

Burda gözden kaçırılan ve yıllarca matematikçilere yanlış hesaplamalar yaptıran küçük bir püf noktası vardır ve o da şudur:

  1. 1"Bütün Giritliler yalancıdır" önermesinin tersi
  2. 2"bütün Giritliler doğrucudur" değildir. doğrusu
  3. 3"En az bir Giritli vardır ki, doğrucudur" olması gerekmektedir

HER kelimesinin tersinin EN AZ BİR cümlesi olduğu kabul edilirse tıkanıklık aşılabilir ve epimenides paradoksu çözülebilir.

Bu bilgi ışığında değerlendirdiğimizde, "Bütün Giritliler yalancıdır" önermesi yanlışsa, "En az bir Giritli doğru söyler" önermesi doğrudur. Bunlardan birinin Epimenides olması mümkün olduğundan, Giritli paradoksu ya da Epimenides paradoksu ortadan kalkabilir.

Giritli Paradoksu Nedir?

Giritli Paradoksu Nedir?
Giritli paradoksuna geçmeden önce doktora sırasında birlikte çalıştığımız bir meslektaşın sözlerini aktarmakta yarar var. Bu İngiliz'in din hakkındaki ifadeleri: 'Bizler ilk okula başladığımızda yoğun bir şekilde dini eğitim alıyoruz. İncil'i tamamen öğreniyoruz. Düşünmeye ve sorgulamaya başladığımızda mantık kurallarına ters pek çok şey bulunca rahiplere soruyoruz. Bize düşünmeyin, sorgulamadan inanın bu şeytandandır diyorlar. Neticede sorgulayıcı olan benim gibilerin dinle pek ilgisi kalmıyor.'.

Giritli paradoksu, bugünkü İncil'in Tanrı sözü olmadığını gösteren en önemli kanıtların başında geliyor. O yüzden dindar bir hıristiyan için matematiksel mantık çok zor bir olay. Kilisenin bilime karşı olmasının temelinde de filozofların özellikle mantık kurallarıyla muharref İncil'deki pekçok ifadedeki tutarsızlıkları kanıtlamaları. İslam dünyasında filozofların Kuran-ı Kerim içinde böyle bir paradoks bulamamış olmaları da Kuran'ın kutsallığını kanıtlıyor. Eğer bir insan tarafından yazılmış olsaydı, hele ümmi olduğu yine Kitap'ta ifade edilmiş birisi tarafından bu tür paradokslar mutlaka bulunurdu.

Giritli Paradoksunun kaynağı muharref İncil olup aşağıdaki şekillerde geçiyor.
Önce İngilizce versiyonu:
Titus 1:12-13 (New International Version)
New International Version (NIV)
12 Even one of their own prophets has said, "Cretans are always liars, evil brutes, lazy gluttons." 13 This testimony is true. Therefore, rebuke them sharply, so that they will be sound in the faith

(Kaynak: http://www.biblegateway.com/passage/index.php?search=Titus%201:12-13&version=31;)

Türkçe Versiyonu
Titus 1:12-14
12 Kendilerinden biri, öz peygamberlerinden biri şöyle demiştir: «Giritliler hep yalancı, azgın canavarlar, tembel oburlardır.» 13-14 Bu tanıklık doğrudur. Bu nedenle, Yahudi efsanelerine ve gerçek yoldan sapan kişilerin buyruklarına kulak vermemeleri, sağlam imana sahip olmaları için onları sert bir şekilde uyar.

Kaynak: http://kutsal-kitap.net/bible/tr/index.php?mc=2&sc=1736#10

Giritli Paradoksu:
Gelelim Giritli Paradoksunun çözümsüzlüğüne. Giritli paradoksu çözümsüz bir önermedir. Eğer Giritli birisi (ayete göre peygamber) 'Giritliler her zaman yalan söyler - ya da yalancıdır' derse bu ifade ne anlama gelir? Eğer bu kişi Giritliyse ve doğru söyleyenlerden ise (ve peygamber asla yalan söyleyemez) 'Giritliler her zaman yalan söyler' demekle kendisi de yalan söylemiş olur. Zira kendisi doğru söyleyen bir Giritli 'Giritliler her zaman yalan söyler' diyemez. Eğer Giritlilerin hepsi yalancıysa 'Giritliler her zaman yalan söyler' diyen bir Giritli doğru söylemiş olur ki bu da ''Giritliler her zaman yalan söyler' ifadesine terstir.

Netice itibariyle ''Giritliler her zaman yalan söyler' diyen bir Giritlinin önermesi ne doğru ne de yanlış olabilir. Tutarsızdır. İşin garip kısmı Giritli'nin söylediğinin 'Bu ifade doğrudur' (This testimony is true.) denilerek muharref ayetçe tasdik edilmesidir.

Hıristiyan bir misyonerken müslüman olan Dr. Garry Miller Giritli paradoksunu, İncil ve Kur'an arasındaki fark (The Difference between the Bible and the Qur'an) konusunda şöyle ifade ediyor.

"Well in the Bible at Titus 1:12 the writer is Paul and he is talking about the Cretans. He says that one of their own men – a prophet - said “Cretans always lie” and he says that what this man says is true. It is a small mistake, but the point is that it is a human mistake, you don’t find that if you carefully examine the true content of that statement. It can not be a true statement."

".. İncil'de, Titus 1:12'de Paul yazardır ve Giritliler hakkında konuşuyor. Diyor ki- Giritlilerin kendilerinden birisi - bir peygamber- 'Giritliler her zaman yalan söyler' ve diyor ki 'bu adamın dediği doğrudur'. Bu küçük bir hatadır fakat elbette bu insan için küçük bir hatadır. Bu ifadeyi iyice incelerseniz bu ifadenin doğru bir ifade olamayacağını anlarsınız"

Kısaca Aziz Paul burada hatalıdır. 'Giritliler her zaman yalan söyler' diyen bir Giritlinin ifadesi ne doğru ne de yanlış olabilir. Tutarsızdır.

Giritli Paradoksunun Tarihçesi
İşin ilginç yanı şu: Giritli paradoksu 'nun geçmişi Aziz Paul'dan öncesine dayanıyor. Giritli Paradoksunun diğer adı Epimenides paradoksu Epimenides, Milattan 600 yıl önce yani İsa (AS)'ın doğumundan 600 sene önce yaşamı Yunanlı bir filozof. Epimenides'in ifadesinin ilk olarak ne zaman paradoks olduğunun anlaşıldığına dair pek kayıt gözükmüyor.

Not: Giritli Paradoksundaki ifadeleri bir Giritli söylerse paradoks olur yani Giritli olmayan birisi 'Giritliler her zaman yalan söyler' derse doğru bir önerme olur. Tabii eğer doğru söyleyen tek bir Giritli varsa önerme sonucu yanlış olur ve tutarsızlık yani paradoks ortadan kalkar.

Paradoks nedir?

Paradoks nedir?
Paradoks, kendisi doğru bir önerme olduğu halde yani doğru kurulan bir cümle olduğu halde mana itibariyle herhangi bir mantıksal sonuç çıkarılamayacak, tutarsız bir düşünce, anlamına gelmektedir. Paradoks her ne kadar çözülmesi zor zeka bulmacaları için kullanılsa da kelimenin asıl anlamı, cümle olarak doğru sonuç itibariyle tutarsız önermeleri tanımlamak için kullanılmaktadır.

Paradoks sözcüğü Yunanca “Para : Dış, Aykırı” ve “Doxa : düşünce, inanış” sözcüklerinin birleşmesi sonucu oluşmuştur.